Alkoholizm to jedno z najpoważniejszych uzależnień dotykających miliony ludzi na całym świecie. Jego przyczyny są złożone, ponieważ obejmują czynniki środowiskowe i biologiczne. W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się roli genetyki w rozwoju nałogów, w tym nadmiernego spożywania napojów wysokoprocentowych. Czy alkoholizm jest dziedziczny lub istnieje ryzyko, że alkoholicy narażają swoje dzieci na podobne problemy? W tym artykule postaramy się odpowiedzieć na powyższe nurtujące pytania, a także zastanowimy się, jakie znaczenie mają czynniki genetyczne w kontekście nałogów.
Określenie jednoznacznych przyczyn alkoholizmu nie jest łatwe, ponieważ to wielowymiarowy problem. Do najczęściej wymienianych czynników ryzyka należą:
- Genetyczne;
- Medyczne;
- Psychologiczne;
- Pedagogiczne;
- Hormonalne;
- Socjologiczne.
Jako grupę ryzyka określa się osoby, których bliska rodzina nadużywała spożywania napojów wysokoprocentowych. Czy w takim razie można powiedzieć, że alkoholizm jest dziedziczny? Predyspozycja do uzależnienia nie wynika wyłącznie poprzez dziedziczenie „genu alkoholika”. Znaczenie mają także warunki życia rodzinnego i trudności w relacjach domowych. Ryzyko wzrasta, gdy rodzic będący w nałogu cierpi na zaburzenia psychiczne. Można tu jako przykład podać objawy depresji, intensywne picie, a to prowadzi do przemocy, konfliktów oraz eskalacji agresji w domu.
Alkoholizm w rodzinie może być jednym z czynników zwiększających prawdopodobieństwo uzależnienia u jej członków, jednak nie determinuje ich przyszłości. Historia spożywania napojów wysokoprocentowych w rodzinie nie oznacza, że kolejne pokolenia są skazane na nałóg. Wiele osób świadomych ryzyka podejmuje działania prewencyjne, aby uniknąć podobnych problemów. Czy można zatem stwierdzić, że choroba alkoholowa jest dziedziczna? Niekoniecznie, ponieważ to jednostkowe decyzje lub styl życia decydują w tej kwestii. Świadomość ryzyka może być impulsem do dokonania wyborów, które pozwolą uniknąć powielania schematów uzależnienia w rodzinie.
Rozważając wpływ uzależnienia rodziców na ich pociechy, nie sposób pominąć grupy Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA). Osoby te znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka, w której prawdopodobieństwo uzależnienia od alkoholu wzrasta nawet czterokrotnie. Zagrożenie nie wynika wyłącznie z predyspozycji genetycznych, ale również z warunków, w jakich dana osoba dorastała. Alkoholizm rodziców oraz jego konsekwencje wpływają na cały system rodzinny, kształtując przyszłość maluchów. Dzieci wychowujące się w dysfunkcyjnych rodzinach często nie mają dostępu do zdrowych wzorców. Przeważnie nie otrzymują wsparcia ani poczucia bezpieczeństwa od najbliższych im osób, ponieważ są one pochłonięte nałogiem. DDA wykazują także większą podatność na rozwój zaburzeń psychicznych czy impulsywne zachowania.
Warto zdawać sobie sprawę z tego, że dorastanie w rodzinie alkoholików nie oznacza rozwinięcia się uzależnienia. Najważniejsze w tym przypadku okazuje się zachowanie czujności i unikanie nawykowego spożywania alkoholu, które mogłoby prowadzić do nałogu. Dobrą wiadomością jest to, że świadomość zagrożenia pozwala na podjęcie kroków w celu jego zminimalizowania. Terapia skierowana do Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA) może być cennym wsparciem. Pomaga ona przepracować trudne doświadczenia, a także buduje zdrowsze mechanizmy radzenia sobie w życiu.
Czy alkoholizm jest dziedziczny? Oczywiście, że geny i środowisko, w jakim dorastamy, mają znaczenie dla rozwoju nałogów. Warto jednak zdawać sobie sprawę, że na uzależnienie mają wpływ inne aspekty, m.in.:
- Niedojrzałość emocjonalna,
- Brak pewności siebie,
- Niska samoocena i obniżone poczucie własnej wartości,
- Trudności w radzeniu sobie z sytuacjami stresującymi czy traumatycznymi,
- Skłonność do impulsywnych zachowań,
- Obecność zaburzeń psychicznych.
Na rozwój alkoholizmu istotny wpływ mają również czynniki społeczne i wzorce kulturowe, takie jak status zawodowy oraz finansowy, jakość relacji interpersonalnych oraz poziom wsparcia społecznego. Ważną rolę odgrywa także trudność w odmawianiu alkoholu czy potrzeba zaimponowania innym. Jednym z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju choroby alkoholowej w dorosłym życiu jest natomiast wczesny wiek pierwszego kontaktu z substancjami psychoaktywnymi.
Alkoholizm jest złożonym problemem, którego przyczyny obejmują czynniki genetyczne i środowiskowe. Chociaż istnieją dowody na to, że geny mogą zwiększać podatność na uzależnienie, nie są one jedynym decydującym elementem. Ważną rolę odgrywa środowisko rodzinne, jakość relacji międzyludzkich oraz wzorce kulturowe. Nie da się więc jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, czy alkoholizm jest dziedziczny. W przypadku zaobserwowania nałogu wśród bliskich lub u siebie warto postawić na kompleksową pomoc w ośrodku zamkniętym. Kryształowy Płomyk to miejsce, w którym każda osoba otrzyma pomoc od specjalistów, m.in. w formie detoksu. Nie lekceważ objawów choroby, skorzystaj z możliwości profesjonalnej terapii!
