Leczenie alkoholizmu i narkomanii – prywatnie czy na NFZ

449

Leczenie alkoholizmu i narkomanii może być prowadzone zarówno w placówce mającej umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia, jak i w prywatnym ośrodku terapii uzależnień. W systemie publicznym pacjent może korzystać między innymi z diagnozy, porad lekarskich, psychoterapii indywidualnej i grupowej, leczenia ambulatoryjnego, oddziału dziennego albo terapii stacjonarnej. Za świadczenia objęte kontraktem NFZ pacjent nie płaci, a do poradni leczenia uzależnień może zgłosić się bez skierowania — informuje redakcja  Krysztalowy, powołując się na oficjalne informacje serwisu Pacjent.gov.pl.

Prywatna terapia pozwala zwykle rozpocząć konsultacje w terminie ustalonym bezpośrednio z ośrodkiem oraz wybrać konkretną placówkę, terapeutę i formę pobytu. Całość kosztów pokrywa jednak pacjent lub jego rodzina. Sam sposób finansowania nie przesądza o skuteczności leczenia. Znaczenie mają kwalifikacje zespołu, prawidłowa diagnoza, ciągłość terapii, program dostosowany do rodzaju uzależnienia oraz możliwość kontynuowania pomocy po zakończeniu intensywnego etapu leczenia.

Kto może otrzymać bezpłatne leczenie uzależnień na NFZ

Leczenie w placówkach posiadających umowę z NFZ jest bezpłatne. Z pomocy mogą korzystać osoby ubezpieczone, a w przypadku leczenia uzależnienia od substancji psychoaktywnych także osoby nieubezpieczone. Rzecznik Praw Pacjenta wskazuje, że osoba zainteresowana terapią może skontaktować się bezpośrednio z wybraną poradnią, zarejestrować się i oczekiwać na wyznaczony termin.

„Leczenie uzależnienia w placówkach, posiadających kontrakt z NFZ jest bezpłatne” — podaje Rzecznik Praw Pacjenta w informacji dotyczącej pomocy osobom uzależnionym od substancji psychoaktywnych.

Bez skierowania można zgłosić się do ambulatoryjnej poradni leczenia uzależnień. Dotyczy to nie tylko osoby uzależnionej, lecz również osoby bliskiej, która potrzebuje konsultacji albo terapii z powodu konsekwencji życia z osobą uzależnioną. W poradniach przyjmowane są między innymi osoby uzależnione od alkoholu, narkotyków, leków, hazardu oraz innych zachowań.

Pierwszym krokiem nie musi być pobyt w zamkniętym ośrodku. Pacjent może rozpocząć leczenie od konsultacji diagnostycznej w poradni. Specjalista ocenia stan zdrowia, sposób używania substancji, objawy odstawienia, sytuację rodzinną oraz dotychczasowe próby leczenia. Na tej podstawie ustalany jest dalszy program.

W ramach świadczeń publicznych mogą być dostępne:

• konsultacje lekarskie, psychologiczne i terapeutyczne;
• diagnoza uzależnienia i problemów współwystępujących;
• psychoterapia indywidualna, grupowa i rodzinna;
• leczenie ambulatoryjne oraz oddziały dzienne;
• całodobowe oddziały terapii uzależnień;
• leczenie alkoholowych zespołów abstynencyjnych;
• programy postrehabilitacyjne i, w określonych przypadkach, leczenie substytucyjne.

Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom podaje, że pomoc dla osób uzależnionych od narkotyków jest organizowana w placówkach ambulatoryjnych, stacjonarnych, oddziałach dziennych i programach postrehabilitacyjnych. Programy mogą obejmować diagnozę, poradnictwo, psychoterapię, interwencję kryzysową oraz pracę z rodziną.

Czy na odwyk potrzebne jest skierowanie

Do poradni leczenia uzależnień skierowanie nie jest wymagane. Pacjent może sam wybrać placówkę mającą kontrakt z NFZ i skontaktować się z jej rejestracją. Skierowania nie potrzebuje również osoba bliska zgłaszająca się po pomoc związaną z uzależnieniem członka rodziny lub partnera.

„Na leczenie uzależnień nie potrzebujesz skierowania ani jako pacjent, ani jako osoba bliska osobie uzależnionej” — wyjaśnia oficjalny portal Pacjent.gov.pl.

Inne zasady mogą obowiązywać przy planowanym przyjęciu na leczenie stacjonarne. Oficjalne informacje dla pacjentów wskazują, że przy leczeniu polegającym na pobycie w placówce może być wymagane skierowanie wystawione przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Konkretne dokumenty należy ustalić z wybranym oddziałem przed rejestracją.

Przy przyjęciu placówka może poprosić między innymi o dokument tożsamości, skierowanie, jeśli jest wymagane, dokumentację wcześniejszego leczenia, listę przyjmowanych leków oraz wyniki badań wskazanych przez oddział. Zakres wymaganej dokumentacji zależy od rodzaju świadczenia i regulaminu konkretnej jednostki.

Jak wygląda leczenie alkoholizmu na NFZ

Pacjent uzależniony od alkoholu może rozpocząć leczenie w poradni terapii uzależnienia od alkoholu lub ogólnej poradni leczenia uzależnień. Po konsultacji może zostać zakwalifikowany do terapii ambulatoryjnej, oddziału dziennego albo leczenia całodobowego.

Terapia ambulatoryjna pozwala pozostawać w domu i przychodzić na wyznaczone spotkania. Jest stosowana u osób, których stan pozwala na funkcjonowanie poza oddziałem i które mogą regularnie uczestniczyć w leczeniu. Oddział dzienny oznacza intensywniejszy program realizowany przez kilka godzin dziennie bez noclegu w placówce.

Leczenie stacjonarne wiąże się z całodobowym pobytem w ośrodku. Może być wskazane przy nasilonym uzależnieniu, nieskutecznych wcześniejszych próbach terapii, trudnej sytuacji środowiskowej albo potrzebie czasowego odseparowania pacjenta od miejsca stałego używania alkoholu.

Osobnym świadczeniem jest leczenie alkoholowego zespołu abstynencyjnego. Jego celem jest bezpieczne przeprowadzenie pacjenta przez objawy odstawienia oraz leczenie powikłań. Detoksykacja nie zastępuje psychoterapii uzależnienia. Po ustabilizowaniu stanu somatycznego pacjent powinien otrzymać plan dalszej terapii.

Mapa Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom obejmuje poradnie, oddziały dzienne, całodobowe oddziały terapii oraz oddziały leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych. Placówki można wyszukiwać według województwa i rodzaju pomocy w oficjalnej mapie KCPU.

Jak wygląda leczenie narkomanii na NFZ

Leczenie osób uzależnionych od narkotyków może obejmować kilka etapów. Pierwszy to diagnoza medyczna i psychologiczna. Specjaliści oceniają rodzaj przyjmowanych substancji, częstotliwość używania, ryzyko zespołu abstynencyjnego, choroby somatyczne, zaburzenia psychiczne oraz sytuację społeczną pacjenta.

Dalsze leczenie może być prowadzone ambulatoryjnie lub stacjonarnie. Program obejmuje zwykle pracę nad zaprzestaniem używania substancji, rozpoznawaniem sytuacji wyzwalających, zapobieganiem nawrotom, odbudową relacji i powrotem do codziennego funkcjonowania.

„W ramach programów terapeutycznych udzielane są świadczenia zarówno dla osób uzależnionych, jak i dla ich bliskich” — wskazuje Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.

W uzależnieniu od opioidów część pacjentów może zostać zakwalifikowana do programu leczenia substytucyjnego. Polega ono na podawaniu pod kontrolą medyczną określonego leku oraz równoległym prowadzeniu oddziaływań terapeutycznych i społecznych. Aktualny wykaz programów publikuje Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.

Prywatny ośrodek leczenia uzależnień – co obejmuje terapia

Prywatne placówki ustalają własny zakres świadczeń, ceny i warunki przyjęcia. Oferta może obejmować konsultację diagnostyczną, detoksykację medyczną, psychoterapię ambulatoryjną, kilkutygodniowy pobyt stacjonarny, konsultacje psychiatryczne, terapię rodzinną oraz program kontynuacji leczenia po opuszczeniu ośrodka.

Przed podpisaniem umowy należy sprawdzić:

• kto prowadzi leczenie i jakie kwalifikacje posiadają członkowie zespołu;
• czy placówka zapewnia całodobową opiekę medyczną, jeżeli oferuje detoksykację;
• ile godzin terapii odbywa się w tygodniu;
• czy cena obejmuje konsultacje lekarskie, leki, badania i zakwaterowanie;
• jak wygląda postępowanie w przypadku pogorszenia stanu zdrowia;
• czy pacjent otrzymuje plan dalszej terapii po zakończeniu pobytu;
• jakie są zasady rezygnacji, zwrotu opłat i przerwania programu.

Nie każda placówka używająca określenia „ośrodek terapii” zapewnia taki sam poziom opieki. Przy leczeniu osób z chorobami przewlekłymi, padaczką, zaburzeniami psychicznymi lub ryzykiem ciężkiego zespołu abstynencyjnego konieczny jest dostęp do personelu medycznego i możliwość szybkiego skierowania pacjenta do szpitala.

NFZ czy prywatnie – najważniejsze różnice

Odwyk na NFZ nie wymaga finansowania przez pacjenta w zakresie świadczeń objętych umową Funduszu. Podstawową trudnością może być dostępność miejsc i terminów w konkretnej placówce. Czas oczekiwania nie jest jednak identyczny w całym kraju, dlatego warto kontaktować się z kilkoma poradniami lub oddziałami.

Prywatny ośrodek pobiera opłatę według własnego cennika. Może zaoferować dogodniejszy termin, określony standard zakwaterowania lub bardziej elastyczną organizację wizyt. Pacjent powinien jednak dokładnie sprawdzić, co obejmuje cena i jakie procedury medyczne są rzeczywiście dostępne.

Najważniejsze kryteria wyboru to:

1. stan zdrowia i ryzyko powikłań po odstawieniu substancji;
2. konieczność leczenia ambulatoryjnego, dziennego lub całodobowego;
3. dostępność konsultacji psychiatrycznej i internistycznej;
4. kwalifikacje osób prowadzących psychoterapię;
5. możliwość leczenia zaburzeń współwystępujących;
6. program zapobiegania nawrotom i opieka po zakończeniu terapii.

Nie należy odkładać kontaktu z placówką wyłącznie dlatego, że w najbliższej poradni wskazano odległy termin. KCPU prowadzi rozbudowaną mapę ośrodków, a informacje o świadczeniodawcach można również uzyskać przez Telefoniczną Informację Pacjenta NFZ pod numerem 800 190 590.

Gdzie znaleźć placówkę leczenia uzależnień

Pierwszym źródłem jest mapa placówek KCPU, która umożliwia filtrowanie ośrodków według problemu, województwa i formy terapii. Dostępne są między innymi poradnie, oddziały dzienne, ośrodki całodobowe, hostele oraz oddziały leczenia zespołów abstynencyjnych.

Informacje o placówkach finansowanych publicznie można uzyskać również w NFZ. Telefoniczna Informacja Pacjenta działa pod numerem 800 190 590. Konsultant może przekazać dane jednostek mających umowę z Funduszem oraz informacje dotyczące korzystania ze świadczeń.

Osoby używające narkotyków, uzależnione oraz ich bliscy mogą korzystać z Ogólnopolskiego Telefonu Zaufania Narkotyki–Narkomania pod numerem 800 199 990. Linia udziela informacji dotyczących leczenia, rehabilitacji, przepisów oraz dostępnych form wsparcia.

W stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia, przy utracie świadomości, drgawkach, ciężkich zaburzeniach oddychania, silnym pobudzeniu albo podejrzeniu zatrucia należy zadzwonić pod numer 112 lub 999. Pomoc doraźna poprzedza wówczas planowe rozpoczęcie terapii uzależnienia.

Na stronie Kryształowy Płomyk znajdziesz więcej wartościowych treści, inspiracji i praktycznych wskazówek na co dzień. Rekomendujemy także lekturę artykułu: Odstawienie antydepresantów i psychotropów – objawy i bezpieczne odstawianie