Współczesna farmakoterapia często opiera się na lekach opioidowych, z których jednym z najczęściej stosowanych jest kodeina. Substancja ta, mimo że przez wiele lat była uważana za relatywnie bezpieczną, w ostatnim czasie coraz częściej staje się przedmiotem dyskusji w kontekście uzależnień. Niewłaściwe lub długotrwałe stosowanie jej może prowadzić do rozwinięcia choroby, które ma podłoże fizjologiczne i psychiczne. W tym artykule omówimy, jak działa kodeina, dlaczego jej stosowanie wiąże się z ryzykiem uzależnienia, a także wymienimy skutki uboczne. Poruszymy też najważniejszą kwestię, czyli gdzie szukać profesjonalnego wsparcia.
Kodeina – co to jest?
Jak działa kodeina?
Po podaniu doustnym kodeina ulega przemianie w organizmie (w procesie metabolizmu wątrobowego) w morfinę – substancję o silnym działaniu przeciwbólowym. Proces ten jest możliwy dzięki aktywności enzymu CYP2D6. Morfina oddziałuje następnie na receptory opioidowe typu μ (mu) w mózgu, które są odpowiedzialne za regulację bólu, emocji oraz nagrody. Efektem tego działania jest:
- zahamowanie przewodnictwa bólowego w ośrodkowym układzie nerwowym,
- wyciszenie emocjonalne i uczucie relaksu,
- euforia (szczególnie przy wyższych dawkach lub dłuższym stosowaniu).
To właśnie ostatni aspekt sprawia, że niektórzy pacjenci, nawet nieświadomie, zaczynają przekraczać zalecane dawki. W ten sposób rozwija się tolerancja, a organizm wymaga coraz większych ilości substancji, aby osiągnąć ten sam efekt. To jeden z najważniejszych mechanizmów prowadzących do uzależnienia.
Dlaczego kodeina uzależnia?
Uzależnienie od kodeiny rozwija się poprzez szereg powiązanych ze sobą procesów biologicznych i psychologicznych. Regularne stosowanie substancji powoduje:
- uzależnienie fizyczne – organizm adaptuje się do obecności składnika, więc zaczyna go potrzebować do prawidłowego funkcjonowania,
- uzależnienie psychiczne – pacjent odczuwa silną potrzebę zażycia leku, aby poprawić samopoczucie lub złagodzić stres.
Z czasem użytkownik może zauważyć brak kontroli nad częstotliwością czy dawką przyjmowanego leku.
Kodeina i jej skutki uboczne
Kodeina, jako lek opioidowy, choć skuteczny w łagodzeniu bólu czy kaszlu, niesie ze sobą ryzyko wystąpienia różnych skutków ubocznych, które mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie. Działania niepożądane występują przy kórtko– i długotrwałym stosowaniu, a ich nasilenie często zależy od dawki oraz indywidualnej wrażliwości organizmu. Skutki te obejmują objawy ze strony układu nerwowego, pokarmowego, jak również reakcje alergiczne, a w przypadku nadużywania kodeiny mogą prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Do najczęstszych z nich należą senność, zawroty głowy, nudności, wymioty, zaparcia, suchość w ustach, a także świąd skóry. Przy przewlekłym stosowaniu lub nadużywaniu kodeiny pojawiają się poważniejsze powikłania, m.in.:
- uszkodzenie wątroby i nerek (szczególnie w przypadku preparatów złożonych z paracetamolem),
- zaburzenia funkcji poznawczych (osłabienie pamięci, koncentracji),
- depresja,
- zwiększone ryzyko przedawkowania, szczególnie w połączeniu z alkoholem lub innymi lekami depresyjnymi dla OUN.
Jak wyjść z uzależnienia od kodeiny? Terapia w ośrodku Kryształowy Płomyk
Skuteczne leczenie uzależnienia od kodeiny wymaga indywidualnego podejścia, profesjonalnej opieki oraz bezpiecznego środowiska terapeutycznego. Jedną z najbardziej kompleksowych form jest terapia w ośrodku zamkniętym, która pozwala pacjentowi odciąć się od codziennych czynników wyzwalających nałóg i skupić wyłącznie na procesie zdrowienia. Kryształowy Płomyk to miejsce stworzone z myślą o osobach zmagających się z uzależnieniem od leków, w tym od opioidów takich jak kodeina. Pacjenci mają zapewniony tu całodobowy nadzór medyczny, profesjonalną detoksykację oraz indywidualny plan terapii dopasowany do potrzeb czy historii uzależnienia. Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich zmaga się z nałogiem, nasz ośrodek może być bezpiecznym miejscem na rozpoczęcie drogi ku trwałemu wyzdrowieniu.
