Opuchnięte nogi latem najczęściej dają o sobie znać pod koniec gorącego dnia: kostki stają się mniej widoczne, buty zaczynają uciskać, a w łydkach pojawia się uczucie napięcia i ciężkości. Jak informuje redakcja Krysztalowy, obrzęk stóp, kostek i podudzi oznacza gromadzenie się płynu w tkankach i w wielu przypadkach może ustępować po odpoczynku oraz zmianie codziennych nawyków.
Upał może nasilać problem, ponieważ rozszerzenie naczyń krwionośnych utrudnia sprawny powrót krwi z kończyn dolnych. Obrzękom sprzyjają również długie stanie lub siedzenie, mała aktywność, nadmiar soli, ciąża, niektóre leki, urazy oraz choroby żył, serca, nerek lub wątroby.
Szczególnej uwagi wymaga nagły, bolesny albo jednostronny obrzęk, zwłaszcza gdy towarzyszą mu duszność, ból w klatce piersiowej, zaczerwienienie lub podwyższona temperatura skóry.
Dlaczego nogi puchną podczas upałów
Obrzęk powstaje, gdy płyn przedostaje się z naczyń krwionośnych do otaczających je tkanek i nie jest dostatecznie szybko odprowadzany. Latem naczynia rozszerzają się, aby ułatwić organizmowi oddawanie ciepła. W dolnych partiach ciała dodatkowo działa grawitacja, dlatego płyn częściej gromadzi się w stopach, okolicy kostek i podudziach.
Dolegliwości zwykle nasilają się wieczorem, po wielu godzinach spędzonych w pozycji siedzącej lub stojącej. Na skórze mogą pozostawać ślady po skarpetkach, stopy wydają się większe, a po naciśnięciu palcem czasem pojawia się krótkotrwałe wgłębienie. NHS wskazuje, że częstymi przyczynami obrzęku są również brak ruchu, długie przebywanie w jednej pozycji, nadwaga, spożywanie dużej ilości słonych produktów oraz stosowanie części leków.
Do preparatów, które mogą sprzyjać zatrzymywaniu płynów, należą między innymi niektóre leki stosowane przy nadciśnieniu, hormony, steroidy i część leków przeciwdepresyjnych.
Nie należy jednak samodzielnie odstawiać przepisanej terapii. Jeżeli obrzęk pojawił się po rozpoczęciu leczenia albo zwiększeniu dawki, właściwym krokiem jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą.
„Obrzęk może się nasilić latem, gdy na zewnątrz jest gorąco” — podaje oficjalny portal Pacjent.gov.pl w zaleceniach dotyczących obrzęków nóg i stóp.
Co zrobić, gdy nogi są ciężkie i opuchnięte
Przy łagodnym, obustronnym obrzęku, który pojawia się po gorącym dniu i zmniejsza po odpoczynku, podstawą jest odciążenie nóg oraz poprawa przepływu krwi. Pomocne są proste czynności wykonywane regularnie, a nie dopiero wtedy, gdy kostki są już mocno opuchnięte.
Najważniejsze działania:
- odpoczynek z nogami uniesionymi powyżej poziomu bioder lub, gdy jest to wygodne, powyżej poziomu serca;
- krótkie spacery, ruchy stopami, wspięcia na palce i napinanie mięśni łydek;
- unikanie wielogodzinnego stania lub siedzenia bez zmiany pozycji;
- noszenie luźnego, przewiewnego obuwia i skarpet bez ciasnych ściągaczy;
- przebywanie w chłodniejszym pomieszczeniu oraz unikanie przegrzewania nóg;
- ograniczenie bardzo słonych produktów, które mogą sprzyjać zatrzymywaniu wody.
Mayo Clinic podaje, że łagodne obrzęki często ustępują samoistnie, a uniesienie kończyny powyżej poziomu serca może ułatwić odpływ płynu. NHS zaleca również delikatną aktywność, taką jak chodzenie, ponieważ ruch mięśni pomaga poprawić krążenie.
„Unoszenie nóg podczas odpoczynku” jest jednym ze sposobów zmniejszania obrzęku wskazanych przez Pacjent.gov.pl.
Nie należy przez cały dzień unikać ruchu. Samo leżenie może przynieść chwilową ulgę, ale długie pozostawanie w bezruchu nie poprawia pracy mięśni łydek, które podczas chodzenia wspierają transport krwi w kierunku serca. Dobrym rozwiązaniem jest naprzemienne stosowanie odpoczynku z uniesionymi nogami i spokojnej aktywności.
Proste ćwiczenia dla nóg podczas pracy i podróży
Osoby spędzające wiele godzin przy biurku, w samochodzie lub samolocie powinny regularnie uruchamiać stawy skokowe i mięśnie łydek. Ćwiczenia nie wymagają sprzętu i można wykonywać je w pozycji siedzącej.
Praktyczny zestaw:
- Unieś pięty, pozostawiając palce na podłodze, a następnie opuść je 15–20 razy.
- Unieś palce stóp, opierając ciężar na piętach, i powtórz ruch kilkanaście razy.
- Wykonuj powolne krążenia stopami w obu kierunkach.
- Co około godzinę wstań i przejdź się przez kilka minut.
- Podczas odpoczynku połóż nogi na podnóżku lub poduszce.
Po długiej podróży trzeba zwrócić uwagę na obrzęk, który nie znika, boli albo występuje tylko po jednej stronie. Mayo Clinic wskazuje, że utrzymujący się jednostronny ból i obrzęk po długim siedzeniu mogą być objawami zakrzepicy żył głębokich.
Czy chłodzenie nóg pomaga
Chłodniejszy prysznic, przebywanie w zacienionym pomieszczeniu lub przykładanie chłodnego, wilgotnego ręcznika może zmniejszyć uczucie gorąca, napięcia i dyskomfortu. Nie trzeba stosować lodowatej wody ani przykładać lodu bezpośrednio do skóry.
Zbyt gwałtowne wychłodzenie nie jest konieczne, a u osób z zaburzeniami czucia, cukrzycą lub problemami naczyniowymi może zwiększać ryzyko uszkodzenia skóry. Bezpieczniejsze jest stopniowe chłodzenie oraz kontrolowanie, czy skóra nie blednie, nie drętwieje i nie zaczyna boleć.
W czasie gorących dni należy również pamiętać o regularnym przyjmowaniu płynów. Zapotrzebowanie zależy od temperatury, aktywności, stanu zdrowia i stosowanych leków. Osoby z niewydolnością serca lub nerek mogą mieć zalecone ograniczenie płynów, dlatego nie powinny samodzielnie zwiększać ich ilości bez uzgodnienia z lekarzem.
Kiedy rozważyć wyroby uciskowe
Skarpety lub pończochy uciskowe mogą wspierać odpływ krwi żylnej i ograniczać obrzęk, ale powinny być prawidłowo dobrane. Inny stopień ucisku stosuje się profilaktycznie, a inny przy rozpoznanej niewydolności żylnej lub po przebytych incydentach zakrzepowych.
Pacjent.gov.pl wskazuje, że wyroby uciskowe najlepiej zakładać rano, zanim obrzęk się nasili. Nie są jednak odpowiednie dla każdego. Ostrożność jest konieczna między innymi przy zaawansowanej chorobie tętnic kończyn dolnych, trudno gojących się ranach, zakażeniu skóry lub znacznych zaburzeniach czucia.
Osoba, która nie zna przyczyny obrzęku albo nigdy wcześniej nie używała kompresji, powinna najpierw skonsultować dobór produktu z lekarzem, pielęgniarką lub farmaceutą.
Objawy, których nie wolno ignorować
Nie każdy obrzęk nóg jest skutkiem upału. Pilnej oceny wymaga zwłaszcza sytuacja, gdy jedna noga nagle staje się wyraźnie większa, bolesna, ciepła lub zaczerwieniona. Takie objawy mogą występować przy zakrzepicy żył głębokich. American Heart Association wymienia obrzęk kończyny, ocieplenie skóry oraz jej zaczerwienienie lub zmianę koloru wśród objawów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.
Natychmiastowej pomocy medycznej wymagają:
- duszność, trudności w oddychaniu lub nagłe przyspieszenie oddechu;
- ból albo ucisk w klatce piersiowej;
- omdlenie, silne zawroty głowy lub splątanie;
- kaszel z krwią;
- nagły, bolesny obrzęk jednej nogi;
- obrzęk połączony z gorączką, zaczerwienieniem i wyraźnym ociepleniem skóry.
Mayo Clinic podkreśla, że połączenie obrzęku nóg z bólem w klatce piersiowej, dusznością, omdleniem lub krwiopluciem może wskazywać na zatorowość płucną albo poważny problem kardiologiczny.
Kiedy umówić wizytę u lekarza
Konsultacji wymaga obrzęk, który utrzymuje się mimo odpoczynku, regularnie powraca, stopniowo się nasila albo nie ma wyraźnej przyczyny. Lekarz powinien także ocenić sytuację, gdy obrzękom towarzyszą szybki wzrost masy ciała, duszność podczas wysiłku lub leżenia, przewlekłe zmęczenie, zmniejszenie ilości oddawanego moczu albo powiększenie obwodu brzucha.
Obrzęki stóp i podudzi mogą występować między innymi przy niewydolności serca. American Heart Association wyjaśnia, że osłabiona praca serca może prowadzić do zastoju krwi w żyłach i gromadzenia płynu w stopach, kostkach oraz nogach.
Warto przygotować informacje o porze pojawiania się obrzęku, jego lokalizacji, bólu, przyjmowanych lekach i chorobach przewlekłych. Pomocne może być również obserwowanie, czy opuchlizna zmniejsza się rano, czy dotyczy obu nóg i czy pozostawia wgłębienie po naciśnięciu skóry.
Jeżeli obrzęk występuje wyłącznie po upalnym dniu, obejmuje obie nogi i ustępuje po odpoczynku, zwykle pomagają ruch, chłodzenie i uniesienie kończyn. Nagły, jednostronny lub bolesny obrzęk nie powinien być jednak traktowany jak zwykła reakcja na wysoką temperaturę.
Na stronie Kryształowy Płomyk znajdziesz więcej wartościowych treści, inspiracji i praktycznych wskazówek na co dzień. Rekomendujemy także lekturę artykułu: Leczenie alkoholizmu i narkomanii – prywatnie czy na NFZ
Praktyczne porady dla domu i ogrodu, wskazówki finansowe, rozwój osobisty, relacje, zdrowie, technologie oraz aktywność fizyczna. Aktualności z Krakowa i Małopolski, codzienne inspiracje i sprawdzone rozwiązania dla lepszego życia.