Pełny koszyk borowików, podgrzybków czy koźlarzy najlepiej przerobić możliwie szybko po powrocie z lasu. Suszenie grzybów jest jedną z najprostszych metod utrwalania zbiorów: grzyby trzeba dokładnie przebrać, oczyścić bez moczenia w wodzie, większe sztuki pokroić na równe plastry, a następnie suszyć przy łagodnym grzaniu i dobrej cyrkulacji powietrza, informuje redakcja Krysztalowy. W piekarniku praktycznym zakresem jest około 40–50°C, natomiast czas zależy od gatunku, wielkości kawałków oraz ilości wody w miąższu.
Najważniejsze jest jednak bezpieczeństwo. Do suszenia powinny trafiać wyłącznie grzyby jadalne rozpoznane bez żadnych wątpliwości. Suszenie nie neutralizuje toksyn obecnych w grzybach trujących, a po pokrojeniu i wysuszeniu identyfikacja gatunku staje się znacznie trudniejsza. Warto więc najpierw posegregować cały zbiór, a dopiero później uruchamiać suszarkę lub piekarnik.
Jak przygotować grzyby do suszenia krok po kroku
Świeżych zbiorów nie warto zostawiać na kilka dni w koszyku. Grzyby szybko tracą jakość, dlatego po powrocie z lasu najlepiej od razu je przejrzeć. Państwowa Inspekcja Sanitarna zwraca uwagę, że świeże grzyby są produktem nietrwałym i powinny być szybko wykorzystane lub utrwalone.
- Przebierz cały zbiór. Odrzuć egzemplarze nadpsute, spleśniałe, mocno robaczywe oraz wszystkie grzyby, których gatunku nie jesteś całkowicie pewien.
- Usuń igły, piasek, mech i ziemię za pomocą małego nożyka, miękkiego pędzelka albo lekko wilgotnej ściereczki.
- Nie mocz grzybów w misce z wodą. Miąższ łatwo chłonie wilgoć, przez co późniejsze suszenie trwa dłużej.
- Duże kapelusze i trzony pokrój w plastry podobnej grubości. Małe, zdrowe okazy można pozostawić w większych kawałkach.
- Rozłóż grzyby w jednej warstwie. Kawałki nie powinny leżeć jeden na drugim, ponieważ ogranicza to przepływ powietrza.
„Grzybów przeznaczonych do suszenia nie myć w wodzie.”
Taką zasadę podaje Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim. Nie oznacza to, że pojedynczej zabrudzonej powierzchni nie można przetrzeć wilgotną ściereczką. Chodzi przede wszystkim o unikanie płukania i długiego moczenia całych grzybów.
Jak suszyć grzyby w suszarce, piekarniku i na powietrzu
Nie istnieje jeden czas odpowiedni dla każdego koszyka. Cienkie plasterki mogą być gotowe znacznie szybciej niż grube kawałki mięsistych borowików. Dlatego ustawienia urządzenia są punktem wyjścia, a o zakończeniu procesu powinien decydować przede wszystkim stan grzybów.
| Metoda | Temperatura | Orientacyjny czas | Najważniejsza zasada |
|---|---|---|---|
| Suszarka elektryczna | początkowo około 30–40°C, później około 50°C | zwykle kilka godzin | nie przepełniać sit i zapewnić swobodny przepływ powietrza |
| Piekarnik | około 40–50°C | kilka godzin | termoobieg i możliwość ujścia pary pomagają usuwać wilgoć |
| Suszenie naturalne | zależna od pogody | zwykle kilka dni | potrzebne są ciepło, niska wilgotność i dobra wentylacja |
| Kaloryfer | początkowo do około 50°C | zależny od grubości i warunków | grzyby trzeba regularnie kontrolować i obracać |
Według aktualnych zaleceń sanepidu suszenie grzybów w piekarniku może przebiegać w temperaturze około 50°C, a wcześniejsze zalecenia tej samej instytucji wskazują zakres 40–50°C z termoobiegiem i lekko uchylonymi drzwiczkami. W praktyce lepiej suszyć wolniej niż próbować skrócić cały proces wysoką temperaturą. Grzyby mają tracić wodę, a nie się rumienić czy piec.
Suszenie w piekarniku krok po kroku
- Rozłóż kawałki na ruszcie lub kratce w jednej warstwie.
- Ustaw około 40–50°C.
- Jeżeli piekarnik ma termoobieg, włącz go, aby usprawnić cyrkulację.
- Zapewnij ujście wilgotnego powietrza zgodnie z instrukcją urządzenia.
- Co pewien czas sprawdzaj grzyby i zamieniaj miejscami kawałki schnące szybciej i wolniej.
- Wyjmuj pojedyncze sztuki, które są już gotowe, zamiast czekać, aż cała partia osiągnie identyczny stopień wysuszenia.
Przy dużych jesiennych zbiorach warto rozłożyć pracę na kilka partii. Upychanie grzybów bardzo blisko siebie tylko spowalnia odparowywanie wilgoci. Podobna zasada obowiązuje przy innych domowych zapasach: liczy się odpowiednie przygotowanie produktu i kontrola warunków przechowywania. Przydatny może być również poradnik o tym, jak mrozić warzywa i owoce na zapas.
Które grzyby najlepiej nadają się do suszenia
Najbardziej cenione są gatunki o mięsistym miąższu i intensywnym aromacie. Do domowego suszu często wybiera się borowiki, podgrzybki oraz koźlarze. Maślaki także można suszyć, ale Państwowa Inspekcja Sanitarna zaleca wcześniej obrać je ze skórki.
Nie każdy gatunek po wysuszeniu zachowuje równie dobry smak. Sanepid wskazuje, że niektóre grzyby blaszkowe, między innymi kurki, rydze czy gąski, mogą po wysuszeniu tracić walory smakowe, a nawet stawać się gorzkawe. Jeżeli zależy nam przede wszystkim na aromatycznym dodatku do sosu, zupy czy bigosu, bardziej przewidywalny efekt dają zwykle grzyby rurkowe.
| Rodzaj grzyba | Czy warto suszyć? | Przygotowanie |
|---|---|---|
| Borowiki | Tak, bardzo dobrze nadają się na susz | oczyścić, większe sztuki pokroić |
| Podgrzybki | Tak | usunąć zabrudzenia, pokroić równomiernie |
| Koźlarze | Tak | kontrolować miąższ pod kątem larw |
| Maślaki | Tak | najpierw obrać skórkę z kapelusza |
| Kurki, rydze, gąski | Można, ale efekt smakowy może być słabszy | rozważyć inną metodę wykorzystania lub konserwacji |
Podczas jesiennych wypraw warto także pamiętać o sezonowym charakterze zbiorów. Pogoda ma wpływ zarówno na pojawianie się grzybów, jak i późniejszą możliwość ich naturalnego suszenia.
Jeżeli jesień jest deszczowa, pewniejszym rozwiązaniem będzie suszarka lub piekarnik. Osoby planujące więcej sezonowych prac wokół domu mogą zajrzeć również do poradnika o pracach w ogrodzie jesienią.
Po czym poznać, że grzyby są dobrze wysuszone
Dobrze wysuszone grzyby nie powinny być wilgotne, miękkie ani gumowate w środku. Nie należy jednak oceniać ich wyłącznie po wyglądzie. Najgrubszy kawałek z partii warto przełamać lub mocniej zgiąć i sprawdzić jego strukturę.
- Powierzchnia jest sucha i nie klei się do palców.
- Po przełamaniu nie widać wilgotnego środka.
- Kawałki są lekkie i wyraźnie twardsze niż przed suszeniem.
- Nie czuć zapachu przypieczenia.
- Po pełnym ostudzeniu w pojemniku nie pojawia się para ani skroplona woda.
Jeżeli po kilku godzinach suszenia część kawałków jest gotowa, a inne nadal pozostają elastyczne, najlepiej wyjąć suche sztuki i zostawić resztę na dłużej. Równe pokrojenie przed suszeniem znacząco ułatwia ten etap.
Nie warto pakować gorących grzybów bezpośrednio do szczelnego słoika. Najpierw powinny całkowicie ostygnąć. W przeciwnym razie para wodna może osiąść na ściankach naczynia i ponownie zwilżyć susz.
Jak przechowywać suszone grzyby, żeby nie zawilgotniały
Gotowy susz najbardziej nie lubi wilgoci. Przechowywanie suszonych grzybów powinno więc odbywać się w szczelnym pojemniku ustawionym w suchym, chłodnym i zacienionym miejscu. Dobrze sprawdzają się czyste szklane słoiki z dokładnie dopasowaną pokrywką.
„Przechowuj suszone grzyby w szczelnych pojemnikach.”
Takie zalecenie znajduje się w aktualnym materiale Państwowej Inspekcji Sanitarnej dotyczącym suszenia grzybów. Instytucja wskazuje również na znaczenie suchego, chłodnego miejsca i ochrony przed bezpośrednim światłem słonecznym.
Na pojemniku warto zapisać gatunek oraz datę suszenia. Jeżeli po pewnym czasie pojawi się wilgoć, pleśń, nieprzyjemny zapach albo ślady szkodników, takiego suszu nie należy używać. Podobna dyscyplina przydaje się przy wszystkich domowych przetworach, dlatego przy większych jesiennych zapasach warto sprawdzić również zasady przygotowania chrupiących ogórków kiszonych.
Najczęstsze błędy podczas suszenia grzybów
- Mycie grzybów pod bieżącą wodą lub moczenie – wydłuża suszenie i zwiększa ilość wilgoci, którą trzeba później usunąć.
- Zbyt grube i nierówne kawałki – małe plasterki przesychają, zanim duże zdążą stracić wodę.
- Zbyt wysoka temperatura – zamiast powolnego suszenia zaczyna się pieczenie i przypalanie.
- Zbyt ciasne ułożenie – słaba cyrkulacja sprawia, że wilgoć ma utrudnioną drogę ucieczki.
- Pakowanie ciepłego suszu – może prowadzić do skraplania pary wewnątrz pojemnika.
- Suszenie nierozpoznanych grzybów – proces nie usuwa toksyn i nie zmienia grzyba trującego w bezpieczny produkt.
Jeżeli pojawiają się jakiekolwiek wątpliwości dotyczące rozpoznania zbiorów, lepiej zrezygnować z ich przetwarzania. Suszenie utrwala produkt na długi czas, dlatego pomyłka popełniona na początku może mieć konsekwencje wiele tygodni później.
Na stronie Kryształowy Płomyk znajdziesz więcej wartościowych treści, inspiracji i praktycznych wskazówek na co dzień. Rekomendujemy także lekturę artykułu: Jaki kurs online wybrać przy zmianie zawodu? 8 rzeczy, które trzeba sprawdzić przed zakupem
Praktyczne porady dla domu i ogrodu, wskazówki finansowe, rozwój osobisty, relacje, zdrowie, technologie oraz aktywność fizyczna. Aktualności z Krakowa i Małopolski, codzienne inspiracje i sprawdzone rozwiązania dla lepszego życia.